تبلیغات
مجموعه قوانین کار و تأمین اجتماعی - قانون بیکاری

قانون بیکاری

 

ماده 1 - كلیه مشمولین قانون تأمین اجتماعی كه تابع قوانین كار و كار كشاورزی هستند مشمول مقررات این قانون می‌باشند.
‌تبصره - گروههای زیر از شمول مقررات این قانون مستثنی هستند:
1 - بازنشستگان و ازكارافتادگان كلی.
2 - صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بیمه‌شدگان اختیاری.
3 - اتباع خارجی.
‌ماده 2 - بیكار از نظر این قانون بیمه شده‌ای است كه بدون میل و اراده بیكار شده و آماده كار باشد.
‌تبصره 1 - بیمه شدگانی كه به علت تغییرات ساختار اقتصادی واحد مربوطه به تشخیص وزارتخانه ذیربط و تأیید شورای عالی كار بیكار موقت‌شناخته شوند نیز مشمول مقررات این قانون خواهند بود.
‌تبصره 2 - بیمه شدگانی كه به علت بروز حوادث قهریه و غیر مترقبه از قبیل سیل، زلزله جنگ، آتش‌سوزی و... بیكار می‌شوند با معرفی واحد كار و‌امور اجتماعی محل از مقرری بیمه بیكاری استفاده خواهند كرد.
‌ماده 3 - بیمه بیكاری به عنوان یكی از حمایت‌های تأمین اجتماعی است و سازمان تأمین اجتماعی مكلف است با دریافت حق بیمه مقرر، به‌بیمه‌شدگانی كه طبق مقررات این قانون بیكار می‌شوند مقرری بیمه بیكاری پرداخت نماید.
‌ماده 4 - بیمه شده بیكار با معرفی كتبی واحد كار و امور اجتماعی محل از مزایای این قانون منتفع خواهد شد.
‌تبصره - بیكاران مشمول این قانون كلیه حقوق و مزایا و خسارات مربوطه (‌موضوع قانون كار) را دریافت خواهند كرد.
‌ماده 5 - حق بیمه بیكاری به میزان (3%) مزد بیمه شده می‌باشد كه كلاً توسط كارفرما تأمین و پرداخت خواهد شد.
‌تبصره - مزد بیمه شده و نحوه تشخیص تعیین حق بیمه بیكاری، چگونگی وصول آن، تكلیف بیمه شده و كارفرما و همچنین نحوه رسیدگی به‌اعتراض، تخلفات و سایر مقررات مربوطه در این مورد بر اساس ضوابطی است كه برای حق بیمه سایر حمایتهای تأمین اجتماعی در قانون و مقررات‌تأمین اجتماعی پیش‌بینی شده است.
‌ماده 6 - بیمه شدگان بیكار در صورت احراز شرایط زیر استحقاق دریافت مقرری بیمه بیكاری را خواهند داشت:
‌الف - بیمه شده قبل از بیكار شدن حداقل (6) ماه سابقه پرداخت بیمه را داشته باشد. مشمولین تبصره (2) ماده (2) این قانون از شمول این بند‌مستثنی می‌باشد.
ب - بیمه شده مكلف است ظرف (30) روز از تاریخ بیكاری با اعلام مراتب بیكاری به واحدهای كار و امور اجتماعی آمادگی خود را برای اشتغال‌به كار تخصصی و یا مشابه آن اطلاع دهد. مراجعه پس از سی روز با عذر موجه و با تشخیص هیأت حل اختلاف تا سه ماه امكان‌پذیر خواهد بود.
ج - بیمه شده بیكار مكلف است در دوره‌های كارآموزی و سوادآموزی كه توسط واحد كار و امور اجتماعی و نهضت سوادآموزی و یا سایر‌واحدهای ذیربط با تأیید وزارت كار و امور اجتماعی تعیین می‌شود شركت نموده و هر دو ماه یك بار گواهی لازم در این مورد را به شعب تأمین‌اجتماعی تسلیم نماید.
‌تبصره 1 - كارگرانی كه در زمان دریافت مقرری بیمه بیكاری به شغل یا مشاغلی گمارده می‌شوند كه میزان حقوق و مزایای آن از مقرری بیمه بیكاری‌متعلقه كمتر باشد مابه‌التفاوت دریافتی بیمه شده از حساب صندوق بیمه بیكاری پرداخت خواهد شد.
‌تبصره 2 - مدت دریافت مقرری بیمه بیكاری جزء سوابق پرداخت حق بیمه، بیمه شده از نظر بازنشستگی، ازكارافتادگی و فوت محسوب خواهد‌شد.
‌ماده 7 - مدت پرداخت مقرری بیمه بیكاری و میزان آن به شرح زیر است:
‌الف - جمع مدت پرداخت مقرری از زمان برخورداری از مزایای بیمه بیكاری اعم از دوره اجرای آزمایشی و یا دائمی آن برای مجردین حداكثر(36) ماه و برای متأهلین یا متكلفین حداكثر (50) ماه بر اساس سابقه كلی پرداخت حق بیمه و به شرح جدول ذیل می‌باشد:

 

 سابقه پرداخت حق بیمه

 حداکثر مدت استفاده از مقرری جمعا با حتساب دوره های قبلی  حداکثر مدت استفاده از مقرری جمعا با حتساب دوره های قبلی
 

 برای مجردین

 برای متأهلین

 از 6 ماه لغایت 24 ماه

 6 ماه

 12 ماه

 از 25 ماه لغایت 120 ماه

 12 ماه

 18 ماه

 از 121 ماه لغایت 180 ماه

 18 ماه

 26 ماه

 از 181 ماه لغایت 240 ماه

 26 ماه

 36 ماه

 از 241 ماه به بالا

 36 ماه

 50 ماه

تبصره - افراد مسن مشمول این قانون كه دارای 55 سال سن و بیشتر می‌باشند مادامی كه مشغول به كار نشده‌اند می‌توانند تا رسیدن به سن‌بازنشستگی تحت پوشش بیمه بیكاری باقی بمانند.
ب - میزان مقرری روزانه بیمه شده بیكار معادل (55%) متوسط مزد یا حقوق و یا كارمزد روزانه بیمه شده می‌باشد. به مقرری افراد متأهل یا‌متكفل، تا حداكثر (4) نفر از افراد تحت تكفل به ازاء هر یك از آنها به میزان (10%) حداقل دستمزد افزوده خواهد شد. در هر حال مجموع دریافتی‌مقرری‌بگیر نباید از حداقل دستمزد، كمتر و از (80%) متوسط مزد یا حقوق وی بیشتر باشد.
ج - مقرری بیمه بیكاری از روز اول بیكاری قابل پرداخت است.

تبصره 1 - متوسط مزد یا حقوق روزانه بیمه شده بیكار به منظور محاسبه مقرری بیمه بیكاری عبارت است از جمع كل دریافتی بیمه شده كه به‌مأخذ آن حق بیمه دریافت شده در آخرین (90) روز قبل از شروع بیكاری تقسیم بر روزهای كار، و در مورد بیمه شدگانی كه كارمزد دریافت می‌كنند‌آخرین مزد عبارت است از جمع كل دریافتی بیمه شده كه به مأخذ آن حق بیمه دریافت شده در آخرین (90) روز قبل از شروع بیكاری تقسیم بر (90) در‌صورتی كه بیمه شده كارمزد، ظرف (3) ماه مذكور مدتی از غرامت دستمزد استفاده نموده باشد متوسط مزدی كه مبنای محاسبه غرامت دستمزد قرار‌گرفته به منزله دستمزد ایام بیكاری تلقی و در محاسبه منظور خواهد شد.
‌تبصره 2 - افراد تحت موضوع این ماده عبارتند از:
1 - همسر (‌زن یا شوهر)
2 - فرزندان اناث مادام كه ازدواج ننموده و فاقد حرفه و شغل باشند.
3 - فرزندان ذكور كه سن آنان كمتر از هجده سال تمام باشد و یا منحصراً به تحصیل اشتغال داشته و یا طبق نظر پزشك معتمد سازمان تأمین‌اجتماعی، ازكارافتاده كلی باشند.
4 - پدر و مادر كه سن پدر از (60) سال متجاوز باشد و یا طبق نظر پزشك معتمد سازمان تأمین اجتماعی ازكارافتاده كلی باشند و در هر حال معاش‌آنان منحصراً توسط بیمه شده تأمین گردد.
5 - خواهر و برادر تحت تكفل در صورت داشتن شرایط مربوط به فرزندان اناث و ذكور، مذكور در بندهای (2) و (3) این تبصره.
‌تبصره 3 - دریافت مقرری بیمه بیكاری مانع از دریافت مستمری جزئی نمی‌گردد.
‌تبصره 4 - در صورت بیكاری زوجین فقط یكی از آنان (‌زن یا شوهر) محق به استفاده از افزایش مقرری به ازاء هر یك از فرزندان خواهد بود.
‌تبصره 5 - بیمه شده بیكار و افراد تحت تكفل، در مدت دریافت مقرری بیمه بیكاری از خدمات درمانی موضوع بندهای "‌الف" و "ب" ماده (3)‌قانون تأمین اجتماعی استفاده خواهند كرد.
‌تبصره 6 - مقرری بیمه بیكاری مانند سایر مستمریهای تأمین اجتماعی از پرداخت هر گونه مالیات معاف خواهد بود.
‌ماده 8 - در موارد زیر مقرری بیمه بیكاری قطع خواهد شد.
‌الف - زمانی كه بیمه شده مجدداً اشتغال به كار یابد.
ب - بنا به اعلام واحد كار و امور اجتماعی محل و یا نهضت سوادآموزی و سایر واحدهای ذیربط از طریق وزارت كار و امور اجتماعی، بیمه شده‌بیكار بدون عذر موجه از شركت در دوره‌های كارآموزی یا سوادآموزی خودداری نماید.
ج - بیمه شده بیكار از قبول شغل تخصصی خود و یا شغل مشابه پیشنهادی خودداری ورزد.
‌د - بیمه شده بیكار ضمن دریافت مقرری بیمه بیكاری مشمول استفاده از مستمری بازنشستگی و یا ازكارافتادگی كلی شود.
ه - بیمه شده به نحوی از انحاء با دریافت مزد ایام بلاتكلیفی به كار مربوطه اعاده گردد.
‌تبصره 1 - در صورتی كه پس از پرداخت مقرری بیمه بیكاری محرز شود كه بیكاری بیمه شده، ناشی از میل و اراده او بوده است كارگر موظف به‌استرداد وجوه دریافتی به سازمان تأمین اجتماعی خواهد بود. مشمولین بند ( ه) این ماده نیز مكلف به بازپرداخت مقرری بیمه بیكاری دریافتی، به‌سازمان مذكور می‌باشند.
‌تبصره 2 - چنانچه بیمه شده بیكار اشتغال مجدد خود را مكتوم داشته و مقرری بیمه بیكاری را دریافت كرده باشد، ملزم به بازپرداخت مقرری‌دریافتی از تاریخ اشتغال خواهد بود.
‌تبصره 3 - دریافت كمك‌هزینه حین كارآموزی مانع استفاده از مقرری بیمه بیكاری نخواهد بود.
‌ماده 9 - كارفرمایان موظفند با هماهنگی شوراهای اسلامی و یا نمایندگان كارگران، فهرست محلهای خالی شغل را كه ایجاد می‌شوند به مراكز‌خدمات اشتغال محل اعلام نمایند.‌محلهای شغلی مذكور (‌به استثنای رده‌های شغلی كارشناسی به بالا) منحصراً توسط مراكز خدمات اشتغال و با‌معرفی بیكاران تأمین می‌گردد.
‌تبصره 1 - دولت مكلف است همه‌ساله از طریق سیستم بانكی و منابع اعتباری سازمان تأمین اجتماعی و با استفاده از اعتبارات قرض‌الحسنه،‌طرحهای اشتغال‌زای مشخصی را جهت اشتغال به كار بیكاران مشمول این قانون در بودجه سالانه كشور پیش‌بینی و رأساً یا از طریق شركتهای تعاونی و‌یا خصوصی و با نظارت وزارت كار و امور اجتماعی به مورد اجراء گذارد.
‌تبصره 2 - بیكاران مشمول این قانون در اخذ پروانه‌های كسب و كار و موافقت اصولی و تأسیس واحدهای اقتصادی از وزارتخانه‌های صنعتی،‌كشاورزی و خدماتی با معرفی وزارت كار و امور اجتماعی در اولویت قرار خواهند داشت.
‌تبصره 3 - سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای وزارت كار و امور اجتماعی مكلف است همزمان با اجرای قانون بیمه بیكاری، آموزش مهارتهای مورد‌نیاز بازار كار و نیز بازآموزی و تجدید مهارت كارگران تحت پوشش بیمه بیكاری موضوع بند "ج" ماده (7) این قانون را در مراكز آموزش فنی و حرفه‌ای و‌یا مراكز آموزش جوار كارخانجات فراهم نماید. هزینه‌های مربوط از محل اعتبارات حساب صندوق بیمه بیكاری مطابق آیین‌نامه‌ای كه به پیشنهاد‌سازمان‌های آموزش فنی و حرفه‌ای كشور و تأمین اجتماعی تهیه و به تصویب وزرای كار و امور اجتماعی، و بهداشت و درمان و آموزش پزشكی‌خواهد رسید قابل پرداخت است.
‌تبصره 4 - نهضت سوادآموزی موظف است با همكاری كارفرمایان و وزارتخانه‌های ذیربط نسبت به تشكیل كلاسهای سوادآموزی برای بیسوادان‌مشمول این قانون اقدام نماید.
‌ماده 10 - سازمان تأمین اجتماعی مكلف است حسابهای درآمد حق بیمه بیكاری و پرداخت مقرری بیمه بیكاری موضوع این قانون را جداگانه‌نگهداری و در صورت‌های مالی خود منعكس نماید و گزارش عملكرد مالی خود را هر سال یك بار به وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشكی و وزیر‌كار و امور اجتماعی و شورای اقتصاد ارائه نماید.
‌ماده 11 - وزارت كار و امور اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی مجری این قانون خواهند بود.
‌ماده 12 - سازمان تأمین اجتماعی مكلف است هزینه‌های موضوع این قانون را منحصراً از محل درآمدهای ناشی از آن تأمین نماید.
‌هزینه‌های اداری و پرسنلی هر دو دستگاه مجری قانون به طوری كه از (10%) میزان مقرری پرداختی به بیمه شدگان تجاوز ننماید با تأیید وزیر بهداشت،‌درمان و آموزش پزشكی و وزیر كار و امور اجتماعی تعیین و تخصیص داده می‌شود.
‌ماده 13 - زمان اجرای این قانون از زمان اتمام قانون آزمایشی بیمه بیكاری (1359.5.6) لازم‌الاجرا است.
‌ماده 14 - آیین‌نامه اجرایی این قانون ظرف یك ماه توسط وزارت كار و امور اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی تهیه و به تصویب هیأت وزیران‌خواهد رسید.
‌قانون فوق مشتمل بر چهارده ماده و بیست و یك تبصره در جلسه علنی روز دوشنبه مورخ بیست و ششم شهریور ماه یك هزار و سیصد و شصت و نه‌مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1369.7.10 به تأیید شورای نگهبان رسیده است.
‌رئیس مجلس شورای اسلامی - مهدی كروبی